In Osnabrück rolt straks geen zonnig T-Roc Cabriootje meer van de band, maar onderdelen voor een luchtverdedigingssysteem. Welkom in 2025.
Volkswagen, de deelstaat Nedersaksen en het Israëlische defensieconcern Rafael praten opnieuw over defensieproductie in de VW-fabriek in Osnabrück. Dat is geen detail. De omschakeling zou na 2027 zo'n 2.300 banen kunnen redden, precies het aantal mensen dat nu voor de fabriek werkt. De autoproductie stopt volgens planning in de zomer van 2027, en daarna moet er iets anders staan. Iets met wapens in plaats van een open dak.
Dit is niet het eerste rondje aan de onderhandelingstafel, en dat valt op. Eerder liepen de directe gesprekken tussen VW en Rafael vast op bezwaren vanuit Qatar. De Qatar Investment Authority, een van de grote aandeelhouders van Volkswagen, verzet zich tegen een samenwerking met een Israëlisch wapenbedrijf. Dat is het soort belangenconflict waar niemand bij VW graag hardop over praat, maar dat wel de hele deal kan laten ontsporen. Nu proberen de partijen het via een omweg opnieuw.
Op 7 september werd al een voorlopig akkoord gesloten. Investeerder Aurelius Capital neemt volgens de plannen een meerderheidsbelang in de fabriek, naast Nedersaksen dat als publieke partner meedoet. De deelstaat onderzoekt nog welk model daarbij past. De overeenkomst moet bovendien nog door de bevoegde instanties worden goedgekeurd, dus getekend is er nog niets definitiefs.
Van T-Roc Cabriolet naar raketinstallaties
Rafael zou in Osnabrück onderdelen en ondersteuningsmaterieel gaan maken voor Iron Dome, het bekende luchtverdedigingssysteem van Israël. Denk aan zware vrachtwagens, lanceerinrichtingen voor raketten en stroomgeneratoren. Niet bepaald het assortiment waar de voormalige Karmann-fabriek, ooit dé plek voor Volkswagen-cabrio's, historisch om bekendstond. De laatste T-Roc Cabriolet rolt hier in de zomer van 2027 van de lijn en dan is het over.
De cijfers over het aantal geredde banen lopen uiteen, en dat is veelzeggend. De ene bron houdt het op ongeveer 1.400 van de 1.800 werknemers, een andere spreekt over meer dan 1.200, en weer een andere over circa 2.300 banen na 2027. Dat verschil is geen rekenfoutje. Het laat zien dat niemand precies weet hoeveel werk er straks echt overblijft, en hoeveel mensen dus alsnog buiten de boot vallen.
Daar zit de pijn. Voor ongeveer 1.100 van de 2.300 werknemers ontbreekt volgens een van de berichten nog steeds een oplossing. De politieke en industriële hoofdrolspelers verkopen dit als een reddingsoperatie, en voor een deel klopt dat ook. Maar een fabriek die van cabrio's naar wapensystemen switcht en de helft van het personeel in onzekerheid laat, is geen puur succesverhaal. Het is een noodgreep die net op tijd komt.
Interessant is de timing. Duitse en Europese defensie zit in de lift, en fabrieken die auto's niet meer rendabel bouwen zoeken naarstig naar een nieuwe bestemming. Osnabrück is daarmee een testcase: kan een klassieke autofabriek zichzelf opnieuw uitvinden als toeleverancier voor luchtverdediging? Als het hier lukt, volgen er ongetwijfeld meer. Als het misgaat op de Qatarese bezwaren, kijkt heel autoland mee naar de brokken.
Wat dit voor VW betekent
Voor Volkswagen is Osnabrück vooral een symptoom. Het concern heeft te veel fabrieken en te weinig winst, en zoekt manieren om locaties af te stoten zonder een politieke rel te veroorzaken. De constructie met Aurelius en Nedersaksen is daarvoor handig: VW stapt eruit, de overheid springt bij, en een externe investeerder draagt het risico. Iedereen kan zeggen dat de banen behouden blijven, ook al is dat maar deels waar.
De vraag is of Rafael daadwerkelijk aan boord blijft. De partij wordt neergezet als eerste industriële partner voor de defensieproductie, maar zolang de Qatarese aandeelhouders dwarsliggen, is dat allerminst zeker. De hele deal hangt aan een samenwerking die eerder al struikelde. Dat de partijen nu opnieuw om de tafel gaan, betekent niet dat het bezwaar is verdwenen. Het betekent dat ze een creatieve route zoeken om er alsnog omheen te werken.
Ondertussen tikt de klok. In de zomer van 2027 stopt de laatste auto, en tot die tijd moet er een sluitend plan liggen inclusief goedkeuring van de toezichthouders. Lukt dat, dan bouwt Osnabrück straks aan Europa's luchtverdediging. Lukt het niet, dan staat er een lege hal en 2.300 mensen zonder werk. Zo scherp ligt het.