Er bestaat precies één Ferrari F40 waarin je niet hoeft te koppelen, en dat is geen ongelukje van de fabriek. De Ferrari F40 Valeo is volgens Motorpassion (Alejandra Otero) het enige exemplaar van deze legende dat een automatische transmissie kreeg. Gebouwd op persoonlijke opdracht, wijkt hij daarmee af van elke andere F40 ter wereld. En dat om een verrassend menselijke reden.
Stel je de situatie voor: de F40 is het afscheidscadeau van Enzo Ferrari aan zichzelf, gepresenteerd in 1987. Een twin-turbo V8 die op papier ruim boven de vierhonderd pk uitkwam, gekoppeld aan een koppeling die je kuit traint als een sportschoolabonnement. Een auto zonder comfort, zonder franje, zonder genade. En dan komt er iemand die precies dat pedaal niet meer fatsoenlijk kan indrukken.
Die iemand was Giovanni Agnelli, de machtige topman van Fiat, tevens de man die via Fiat de touwtjes bij Ferrari stevig in handen had. Agnelli gaf Ferrari opdracht voor deze speciale F40, aldus Motorpassion. Wie zo hoog in de voedselketen zit, vraagt niet netjes om een optie op de bestellijst; die krijgt gewoon een auto die nog niet bestaat.
Waarom een automaat in de F40
De verklaring is even prozaïsch als sympathiek. Een oude beenblessure maakte het koppelingspedaal voor Agnelli lastig te bedienen, meldt Motorpassion. In een gewone auto los je dat op met een automaat uit de folder. In een F40, gebouwd rond gewichtsbesparing en pure mechanische eerlijkheid, is dat ongeveer net zo simpel als een operatie op de keukentafel.
Want dat was de F40 nu juist. Geen elektronische hulpjes, geen stuurbekrachtiging die het werk voor je deed, geen laagje beschaving tussen jou en de motor. De carrosserie was van koolstof en kevlar, het interieur bestond uit weinig meer dan stoelen en een paar stoffen trekkertjes in plaats van deurgrepen. Comfort was een woord uit een andere catalogus.
In die context is een automatische transmissie bijna ketterij. De F40 verscheen in een tijd waarin een automaat gold als iets voor Amerikaanse cruisers en directiewagens, niet voor een auto die zich gedroeg als een straatlegale racer. De concurrentie uit die jaren, denk aan de Porsche 959, koos juist voor techniek die de bestuurder hielp. Ferrari koos voor techniek die de bestuurder uitdaagde.
Eén exemplaar, één verhaal
Precies daarom is deze Valeo zo bijzonder. Het is geen fabriekslijn, geen kleine serie, geen naderhand omgebouwd exemplaar dat toevallig opdook op een veiling. Het is een enkel stuk, ontstaan omdat de juiste man op het juiste moment het juiste been niet meer kon buigen zoals vroeger.
De naam verwijst naar Valeo, de toeleverancier die in de auto-industrie bekendstaat om koppelings- en aandrijftechniek. Dat een naam van een onderdelenspecialist blijft plakken aan een van de meest begeerde Ferrari's ooit, heeft iets ontroerends. De meeste F40's dragen alleen het cavallino rampante; deze draagt de handtekening van een pragmatische oplossing.
Je kunt erover twisten of dit de F40 beter maakt of niet. Puristen zullen zeggen dat de koppeling en de versnellingspook horen bij het ruwe, ongefilterde karakter dat de auto zo geliefd maakte. Zonder dat gehannes met drie pedalen mis je een deel van het ritueel, en bij een F40 draait alles om ritueel. Aan de andere kant: hier reed een man die er anders helemaal niet in had gekund.
Waarom deze F40 blijft fascineren
En daar zit precies de charme. De F40 was bedoeld als eerbetoon aan racen, aan snelheid, aan de onverzettelijke visie van een oude fabrieksbaas die weigerde de auto te verwateren. Dat uitgerekend één exemplaar buigt voor de gebreken van het menselijk lichaam, geeft de legende een zachte, bijna huiselijke rand.
Auto's als deze herinneren ons eraan dat achter elk chassisnummer een verhaal zit dat groter is dan de techniek. De Valeo is niet sneller, niet mooier, niet zeldzamer in materiaalkeuze dan zijn broers. Hij is alleen anders, om een reden die iedereen begrijpt die ooit een oude blessure voelde opspelen bij het instappen.
Zo werd de meest compromisloze Ferrari van zijn tijd, één keer, heel even, toegeeflijk. Precies dat maakt hem onvergetelijk.