Formule 1 is de duurste, meest technologisch geavanceerde en meest gevolgde autosportcompetitie ter wereld — en de enige sport waarbij het resultaat al deels vaststaat voordat de race begint.
Formule 1 is het hoogste niveau van de internationale autosport — een wereldkampioenschap voor eenzitters dat jaarlijks wordt georganiseerd door de FIA, de Fédération Internationale de l'Automobile, en commercieel wordt beheerd door Formula One Group, een onderdeel van Liberty Media. De F1 bestaat officieel sinds 1950. Sindsdien heeft het kampioenschap zichzelf meerdere keren opnieuw uitgevonden — qua technologie, qua reglementen, qua commercieel model en qua publiek. Het is altijd hetzelfde gebleven in één opzicht: de snelste auto's ter wereld, bestuurd door de beste coureurs ter wereld, op de mooiste circuits ter wereld. Alles daaromheen is onderhandelbaar.
Hoe Formule 1 ontstond
De roots van de Formule 1 liggen in de Europese Grand Prix-races van de jaren twintig en dertig — wedstrijden waarbij fabrikanten als Alfa Romeo, Mercedes-Benz, Auto Union en Maserati streden om prestige, technologische superioriteit en nationale trots. Na de Tweede Wereldoorlog reorganiseerde de FIA het Grand Prix-racen onder één koepel met uniforme reglementen — de Formule 1. De eerste officiële FIA Formule 1 Wereldkampioenschap race vond plaats op 13 mei 1950 op Silverstone, Engeland. Nino Farina won de race in een Alfa Romeo 158. Hij won ook het eerste wereldkampioenschap dat jaar. Juan Manuel Fangio won de vijf kampioenschappen daarna in vier verschillende auto's. De toon was gezet.
Wat Formule 1 bijzonder maakt
Formule 1 is tegelijk sport, technologie en spektakel — en de verhouding tussen die drie elementen is in zeventig jaar voortdurend verschoven. In de jaren vijftig en zestig domineerde het gevaar — coureurs stierven regelmatig, circuits waren gevaarlijk en veiligheid was een afterthought. In de jaren zeventig en tachtig domineerde de technologie — ground effect aerodynamica, turbo-motoren met meer dan 1.500 pk, actieve vering en elektronische rijhulpsystemen die de coureur deels overbodig maakten. In de jaren negentig kwamen de veiligheidsrevolutie en de commercialisering. In de jaren 2000 domineerden Ferrari en Michael Schumacher. In de jaren 2010 domineerde Mercedes. Vanaf 2021 werd Red Bull dominant. De sport verandert. Het publiek groeit.
De Netflix-serie Drive to Survive — geïntroduceerd in 2019 — bracht een nieuw en jonger publiek naar de sport, met name in de Verenigde Staten waar F1 decennialang een nicheproduct was. De VS heeft nu drie Grand Prix-locaties: Austin, Miami en Las Vegas. Die expansie is direct gerelateerd aan Drive to Survive en de bereidheid van Liberty Media — de eigenaar van de commerciële rechten — om de sport anders te vertellen dan voorheen.
Belangrijke momenten en figuren
Juan Manuel Fangio — vijfvoudig kampioen, beschouwd als de grootste coureur van de vroege era. Jim Clark — tweevoudig kampioen, de meest complete coureur van de jaren zestig. Ayrton Senna — drievoudig kampioen, de meest gepassioneerde en meest besproken coureur in de geschiedenis van de sport. Michael Schumacher — zevenvoudig kampioen, recordhouder tot Hamilton, herbouwer van Ferrari's dominantie. Lewis Hamilton — zevenvoudig kampioen, gedeeld record met Schumacher, de meest gewonnen coureur in de geschiedenis van de sport met 103 overwinningen. Max Verstappen — viervoudig kampioen, dominant in het tijdperk van Red Bull Racing's RB19.
Interessante weetjes over Formule 1
- De Formule 1-auto's van 2024 genereren meer downforce dan hun eigen gewicht bij relatief lage snelheden — theoretisch kunnen ze ondersteboven door een tunnel rijden bij snelheden boven de 130 km/h. Dat is nooit getest. Het is ook nooit nodig geweest. Maar de fysica klopt. De aerodynamische ingenieurs hebben het berekend. De coureurs rijden liever rechtsboven.
- De budgetcap — ingevoerd in 2021 als kostenplafond voor F1-teams — bedraagt $135 miljoen per jaar. Voor de invoering gaven grote teams als Mercedes en Ferrari geschat meer dan $400 miljoen per jaar uit. De budgetcap heeft de competitie gelijker gemaakt. Of hij dat genoeg heeft gemaakt is een voortdurende discussie — Red Bull, Mercedes en Ferrari winnen nog steeds de meeste races.
- Ayrton Senna overleed op 1 mei 1994 bij de Grand Prix van San Marino in Imola — een datum die de Formule 1 fundamenteel veranderde. De dood van Senna en de ernstige verwonding van Roland Ratzenberger in hetzelfde weekend leidden tot een complete herziening van de veiligheidsnormen in de sport. De FIA stelde een permanente medische vlucht in, circuit-barriers werden vervangen door SAFER-barriers en de cockpitomgeving werd volledig herzien. Geen coureur is sindsdien in een F1-race gestorven door een ongeluk — een periode van meer dan dertig jaar die ondenkbaar was geweest in de decennia daarvoor.
- De V10-motoren van het F1-tijdperk 1995-2005 draaiden tot 19.000 toeren per minuut en produceerden een geluid dat door veel coureurs, journalisten en fans wordt beschouwd als het mooiste geluid dat een race-auto ooit heeft gemaakt. De V8's die volgden waren stiller. De V6-hybrides die in 2014 werden ingevoerd zijn stiller nog. De FIA heeft meerdere keren geprobeerd het motorgeluid te verbeteren via reglementswijzigingen. Het V10-geluid is nooit teruggekomen. Het is de meest gemiste eigenschap in de moderne Formule 1.
Wat AutoInsider vindt van Formule 1
Formule 1 is de sport waarbij AutoInsider de meeste nuance moet bewaren — omdat F1 tegelijk het meest fascinerende en het meest frustrerende automotive spektakel is dat bestaat.
Het fascinerende: de technologie is zonder precedent. Een moderne F1-auto is het meest geavanceerde rijvoertuig dat ooit is gebouwd — elk onderdeel is geoptimaliseerd, elk gram is verantwoord en elk systeem werkt in samenwerking met elk ander systeem op een manier die geen andere discipline vereist. De bandenstrategie, de aerodynamische filosofie, de hybride aandrijflijn, de menselijke prestatielimiet van de coureur bij 6G zijdelingse belasting — het is allemaal tegelijk aanwezig in elke race. Dat is indrukwekkend.
Het frustrerende: de sport heeft zichzelf de afgelopen decennia regelmatig in de weg gezeten. Reglementswijzigingen die zijn ingevoerd om de sport spannender te maken maar technische dominantie van één team niet konden voorkomen. DRS — het Drag Reduction System, de beweegbare achtervleugel die inhalen makkelijker maakt — is een kunstmatig hulpmiddel dat AutoInsider nooit volledig heeft kunnen accepteren. Inhalen moet verdiend worden door rijkunst, niet vergemakkelijkt worden door een knop. Dat debat loopt.
De Liberty Media-era heeft de sport commercieel groter gemaakt dan ooit. De Grand Prix van Las Vegas, de GP van Miami, de circuits in Saoedi-Arabië en Abu Dhabi — de F1 richt zich op markten met geld, niet altijd op markten met motorsporttraditie.
Spa-Francorchamps, één van de mooiste en meest historische circuits ter wereld, vecht elk jaar voor zijn plek op de kalender. Dat is een prioriteitsstelling waarbij AutoInsider vraagtekens plaatst.
Maar de F1 blijft het enige evenement waarbij de combinatie van rijkunst, technologie en strategie op het hoogste niveau samenkomen. Max Verstappen die een race managet van achteraan het veld. Lewis Hamilton die een natte kwalificatieronde rijdt op het randje van het mogelijke. Charles Leclerc die Monaco kwalificeert met een ronde die niemand begreep hoe hij mogelijk was. Dat zijn momenten die de sport rechtvaardigen — alle complexiteit, alle politiek en alle frustratie ten spijt.
In het kort — Formule 1
Opgericht
1950, eerste race op 13 mei op Silverstone. Commercieel beheerd door Liberty Media, sportief gereguleerd door de FIA.
Meest succesvolle coureurs
Lewis Hamilton (7 titels, 103 overwinningen), Michael Schumacher (7 titels), Juan Manuel Fangio (5 titels), Max Verstappen (4 titels).
Wat je echt moet weten
De V10-motoren van 1995-2005 draaiden tot 19.000 toeren en maakten het mooiste geluid dat een race-auto ooit heeft geproduceerd.
Ze zijn in 2006 vervangen. Het geluid is nooit teruggekomen.
Dat verlies is het meest gehoorde bezwaar in de Formule 1-wereld — en het enige bezwaar waarbij de FIA nooit een antwoord heeft gegeven.