Tanken is in Nederland officieel een luxeproduct geworden, en de portemonnee weet het. Euro95 tikte 2,609 euro per liter aan, diesel klom naar 2,656 euro. Gemiddeld staat de teller op 2,60 euro voor benzine en 2,56 euro voor diesel. Een ruime meerderheid van de Nederlanders maakt zich er ernstig zorgen over, en dat zie je terug in het huishoudboekje.
Bijna 61 procent van de ondervraagden maakt zich grote zorgen over de brandstofkosten, meldt Autorai op basis van een onderzoek onder ruim 6.000 deelnemers. Autoweek komt op ruim 60 procent uit. Het is een van die zeldzame cijfers waar iedereen het over eens is: de pomp doet pijn, en die pijn is breed.
Interessanter is wie het hardst kreunt. De bezorgdheid is volgens het onderzoek het grootst onder rechtse stemmers, waarbij bij zowel PVV als BBB meer dan driekwart aangeeft zich zorgen te maken over betaalbare brandstof. Ruim driekwart van die kiezers ziet de prijzen met lede ogen aan. Kiezers van linkse partijen tonen volgens hetzelfde onderzoek aanzienlijk minder bezorgdheid. Toeval? Of gewoon een kwestie van wie er dagelijks veel kilometers maakt.
Ouderen voelen de pomp het hardst
Leeftijd blijkt samen te hangen met de druk aan de kassa, aldus Autorai. Oudere Nederlanders maken zich vaker zorgen dan jongeren, en 50Plus-stemmers worden relatief als de meest bezorgde groep genoemd. Twee derde van de 50- tot 64-jarigen ligt wakker van de benzineprijs. Wie dacht dat de generatie met de afbetaalde hypotheek wel rustig zou blijven, heeft het mis.
Onder modale inkomens ervaart 39 procent veel financiële invloed van de benzineprijzen, meldt Autoblog, en de impact is groter naarmate het inkomen lager ligt. Dat sluit aan bij wat de ANWB constateert. Volgens Autoweek stelt Visser dat overstappen op elektrisch rijden simpelweg niet voor iedereen haalbaar is. De EV als ontsnappingsroute klinkt mooi, maar niet als je de aanschaf niet kunt betalen.
Wat de ANWB verder aandraagt, is misschien wel het meest ongemakkelijke punt. Hogere transportkosten worden in de supermarktprijzen verwerkt, waardoor duurdere brandstof ook mensen raakt die helemaal geen auto hebben. Je kunt de tank vermijden, de kassa in de supermarkt niet.
Nederlanders bezuinigen inmiddels op alles wat maar even kan. De ANWB onderzocht ruim duizend autorijders en de uitkomsten liegen er niet om. Ruim de helft, 56 procent, is minder gaan sparen. 43 procent gaat minder vaak uit eten. Vier op de tien letten scherper op de vakantiekosten. Autovisie noemt sparen, horeca, vakanties en boodschappen als de vaste bezuinigingsposten.
De belangenorganisatie ANWB laat het niet bij klagen. Ze pleit voor meer elektrisch rijden en wil de brandstofaccijnskorting uit 2022 behouden. Dat laatste is politiek explosief, want die korting kost de staat geld en het kabinet kijkt liever naar de begroting dan naar jouw tankbeurt. De ANWB baseert haar oproep op de peiling onder die duizend automobilisten, dus fabrikantspraat is het niet.
Minder rijden, vaker de fiets
Bij aanhoudend hoge prijzen verwacht 28 procent minder recreatief te rijden, meldt Autobahn EU. Diezelfde 28 procent van de benedenmodale huishoudens zit inmiddels financieel klem. Een derde van de automobilisten pakt voor korte afstanden vaker de fiets, en 22 procent maakt minder recreatieve ritten. Het rondje voor de lol is als eerste geschrapt.
De harde kern van het probleem: 14 procent zegt door brandstofkosten financieel echt in de knel te komen. Volgens Autovisie beïnvloeden de hoge prijzen de financiële situatie van bijna driekwart van de automobilisten, gemeten onder ongeveer duizend Nederlanders. Dat is geen randgroepje meer, dat is bijna iedereen met een auto op de oprit.
Wat opvalt aan al deze cijfers is hoe consistent ze zijn. Vier verschillende bronnen, vier verschillende peilingen, en steeds hetzelfde beeld: de zorgen zijn breed, de bezuinigingen zijn concreet, en de politieke lading is duidelijk. Rechtse kiezers en ouderen voelen het hardst, lage inkomens hebben de minste uitwijkmogelijkheden.
De accijnskorting blijft de olifant in de kamer. Zolang die op de tocht staat, blijft tanken een politiek dossier verpakt als een pompprijs. En zolang Euro95 boven de 2,60 euro hangt, blijft die fiets in de schuur verdacht aantrekkelijk. Reken maar dat dit onderwerp de verkiezingsdebatten niet ontloopt.