Traploos schakelen, zonder koppeling, zonder rukken, en dat al in de jaren zestig, in een betaalbare Nederlandse auto. De Variomatic van DAF was zijn tijd decennia vooruit. Het verhaal van een echt vaderlands technisch hoogstandje, compleet met een auto die net zo hard achteruit kon als vooruit.
Nederland is geen groot autoland, en juist daarom is het verhaal van DAF zo bijzonder. Het merk uit Eindhoven bouwde niet zomaar auto's, maar bedacht een transmissie die zijn tijd zo ver vooruit was dat de rest van de wereld er decennia over deed om hem in te halen. De Variomatic, in de volksmond liefkozend "de pientere pook" genoemd, bracht traploos schakelen naar de gewone man.

Van aanhangwagens naar personenauto's

DAF (voluit Van Doorne's Automobiel Fabriek) begon als bouwer van aanhangwagens en vrachtwagens, opgericht door de broers Hub en Wim van Doorne. In 1958 waagde het bedrijf de stap naar personenauto's, en meteen met een revolutionair idee. In plaats van een gewone versnellingsbak kreeg de kleine DAF een compleet nieuw systeem: de Variomatic.
Het principe was even elegant als slim. In plaats van een vast aantal versnellingen gebruikte de Variomatic riemen die tussen conische poelies liepen. Naarmate de poelies verschoven, veranderde de overbrenging traploos mee, precies wat we vandaag kennen als de CVT, de continu variabele transmissie. Alleen deed DAF dit al toen de rest van de autowereld nog volop met de hand schakelde.
De Variomatic bracht traploos schakelen naar de betaalbare auto, decennia voordat de CVT-transmissie gemeengoed werd bij grote fabrikanten.

De pientere pook

Voor de bestuurder voelde het als toverij. Geen koppeling, geen schakelmomenten, geen rukken, gewoon vloeiend optrekken tot de gewenste snelheid. In een tijd waarin automaten zeldzaam en duur waren, bood DAF dit comfort aan in een compacte, betaalbare auto. De bijnaam "pientere pook" vatte de charme perfect samen: slim, eenvoudig en typisch nuchter Nederlands.
Er zat wel een kanttekening aan het systeem, en die leverde meteen het meest geliefde weetje op. Omdat de transmissie symmetrisch werkte, kon een DAF in theorie net zo hard achteruit als vooruit. Dat leidde tot het ontstaan van achteruitrijraces, een folkloristisch fenomeen dat het merk een onvergetelijke, ietwat komische reputatie bezorgde.

Van huiskamerauto tot rallybeest

De reputatie van "braaf autootje voor rustige mensen" deed het systeem tekort, en dat werd ook bewezen. DAF ging met de Variomatic de rallysport in, onder meer met succes in de zware Wereldbeker-rally's, en toonde aan dat traploos schakelen ook onder extreme omstandigheden werkte. Het imago van de gemoedelijke DAF en de werkelijkheid van een verrassend capabele techniek liepen niet altijd gelijk op.

De erfenis

De personenautotak van DAF werd uiteindelijk overgenomen, de auto's gingen verder onder de vlag van Volvo, terwijl DAF zelf een gerespecteerd vrachtwagenbouwer bleef. Maar de Variomatic was zijn tijd zo ver vooruit dat het idee erachter nooit verdween. De moderne CVT-transmissie, tegenwoordig te vinden in talloze auto's wereldwijd, is in de kern een verfijning van precies datgene wat DAF al in de jaren zestig op de weg had.
Dat is de mooie ironie van dit stukje Nederlands erfgoed. Een klein merk uit Eindhoven, vaak weggezet als bouwer van brave huiskamerauto's, legde de basis voor een transmissietechniek die decennia later de standaard zou worden. De pientere pook was, achteraf gezien, misschien wel de slimste pook van allemaal.
Delen
Cees Gorter
Cees schrijft over klassiekers, youngtimers en automotive geschiedenis — de iconische modellen, de ontwerpers en de verhalen die de autowereld hebben gevormd.
01
Autonieuws1

GM bouwt een nieuwe technische basis voor EV's en benzineauto's

02
Autonieuws1

Alpine A310 keert terug als gelimiteerde editie

03
Autonieuws1

Fiat Koala: met dit wapen wil Stellantis de Chinezen buiten Europa houden

04
Autonieuws1

Rimac: Nevera verloor kopers doordat elektrisch gewoon werd

05
Autonieuws1

Goedkope kleine Volkswagen EV komt eindelijk: wat kun je verwachten (behalve die vreselijke naam)?

Het laatste motorsport
nieuws
verstappen

Voormalig Formule 1-coureur Jos Verstappen is niet ernstig ziek

norris

Norris verliest geliefd startnummer na tegenvallend jaar met McLaren

george-russell-cota-2026

Verstappen komt dichterbij, maar Russell haalt schouders op over P2

norris

Ambitieus McLaren kiest de aanval tegen Red Bull en Verstappen

verstappen.jpg

Videoland wil illegaal kijken naar Formule 1 keihard aanpakken

Meer op GPblog.com
Gerelateerd
Rij verder
Olijfgroene Fiat-stads-SUV in avondlichtAutonieuws

Fiat Koala: met dit wapen wil Stellantis de Chinezen buiten Europa houden

Scherm­afbeelding 2026-10-24 om 22.47.08Autonieuws

Rimac: Nevera verloor kopers doordat elektrisch gewoon werd

aac6ca2571c8704c9c3733794efc9182-lAutonieuws

Alpine A310 keert terug als gelimiteerde editie

General Motors-hoofdingang in de stadAutonieuws

GM bouwt een nieuwe technische basis voor EV's en benzineauto's

NIEUWS
Alle artikelen
General Motors-hoofdingang in de stad

GM bouwt een nieuwe technische basis voor EV's en benzineauto's

Autonieuws•

General Motors presenteert niet zomaar een nieuw EV-platform, het bouwt een complete technische onderlaag die straks óók onder benzineauto's ligt. Dat is de kern van de vierde generatie architectuur...

aac6ca2571c8704c9c3733794efc9182-l

Alpine A310 keert terug als gelimiteerde editie

Autonieuws•

Alpine brengt de A310 terug als gelimiteerde editie, een eerbetoon aan het oorspronkelijke model uit 1971. Wat de auto kost, hoeveel exemplaren er komen en wanneer hij te koop is, heeft het merk nog n...

Olijfgroene Fiat-stads-SUV in avondlicht

Fiat Koala: met dit wapen wil Stellantis de Chinezen buiten Europa houden

Autonieuws•

Fiat bouwt een auto op basis van een Citroën die ooit op een paraplu op wielen leek. Wat kan er misgaan. Fiat werkt aan een kleine elektrische stadsauto die Koala moet gaan heten en technisch verwant...

Scherm­afbeelding 2026-10-24 om 22.47.08

Rimac: Nevera verloor kopers doordat elektrisch gewoon werd

Autonieuws•

De Rimac Nevera werd niet minder begeerlijk omdat hij elektrisch was, maar omdat elektrisch gewoon werd. Dat zegt Mate Rimac, CEO van Bugatti, in een interview met Autonews. Daarmee legt hij zelf de v...

ID1_34front

Goedkope kleine Volkswagen EV komt eindelijk: wat kun je verwachten (behalve die vreselijke naam)?

Autonieuws•

Twintig mille voor een elektrische Volkswagen: klinkt als een fabrikant die zijn belofte eindelijk inlost, of als een marketingafdeling met een lege accu en een volle fantasie. Het nieuws in het kort:...

2166224 1100x619

Hoe het SSP-platform Volkswagen geld moet opleveren

Autonieuws•

Het grootste probleem van de Volkswagen ID. Buzz zit niet in de auto, maar op het prijskaartje. Met het nieuwe SSP-platform wil Volkswagen de kosten met 20 procent verlagen en moet de tweede generatie...

1967-alfa-romeo-giulia-1300gt-red-submarine

Red Submarine: unieke Alfa Romeo Giulia wil je echt even zien

Autonieuws•

Er zijn Alfa Romeo's die je koopt met je hart, en er is er precies één die je koopt omdat hij Red Submarine heet. Die ene, een Alfa Romeo Giulia GT 1300 uit 1967 met een bewogen verleden, wordt op dit...

Boze argentijnen

Jeremy Clarkson heeft Argentijnen weer eens woedend met grap over Colapinto

Motorsport•

Jeremy Clarkson heeft het weer geflikt: bij de Grand Prix van de Verenigde Staten mikte hij een Falkland-grap op Franco Colapinto. De Brit was in de paddock van het Circuit of the Americas en grapte...

Ontredderde verkoper bij autodealer

Pseudo-eindheffing laat automarkt 2027 krimpen naar 371.000 auto's

Autonieuws•

De overheid belooft al jaren de automarkt met rust te laten, en toch verzint Den Haag elk jaar weer een nieuwe heffing. BOVAG en RAI Vereniging verwachten dat er in 2027 ongeveer 371.000 nieuwe perso...

Afgeleid achter het grote scherm

Bewezen: touch screens in auto's zijn enorm veel gevaarlijker dan gedacht

Autonieuws•

Wie dacht dat een groter scherm met grotere knoppen het probleem oplost, komt bedrogen uit: ervaren bestuurders die tijdens het rijden een touchscreen bedienen, dwalen volgens een simulatorstudie van...

Loading