Ergens in Amerika typte een politieagent ‘sexy’ in als reden om duizenden kentekens door te lichten, en niemand die het zag vond dat blijkbaar vreemd.
Dat is de conclusie die overblijft na een analyse van de Electronic Frontier Foundation van zoeklogs van Flock, de Amerikaanse leverancier van automatische kentekenherkenningscamera's. Agenten motiveerden zoekopdrachten in het systeem met termen als ‘LOL’, ‘LMAO’, ‘sexy’ en ‘WEIRD KID’, zo blijkt uit berichtgeving van Jalopnik op basis van het EFF-onderzoek. Het zijn geen aantijgingen van buitenaf. Het zijn letterlijk de eigen aantekeningen van de agenten zelf.
Voor wie het systeem niet kent: Flock plaatst camera's langs wegen die elk passerend voertuig fotograferen en de kentekens opslaan in een doorzoekbare database. Politiediensten kunnen daarin zoeken, in theorie om gestolen auto's te vinden of verdachten te traceren. In de praktijk bleek de drempel om zo'n zoekopdracht te rechtvaardigen dus ergens rond het niveau van een emoji te liggen. En niet zelden: de zoekterm ‘LOL’ kwam herhaaldelijk voor en bereikte volgens de analyse duizenden apparaten, gespreid over meerdere dagen en maanden. Dat ruikt dus naar een patroon, niet naar een eenmalige grap van een verveelde nachtdienst.
Flock grijpt in, maar pas na de schande
De details zijn bijna komisch, ware het niet dat elke zoekopdracht bewegingsprofielen van gewone burgers opleverde. Wie ‘WEIRD KID’ intypte als reden, kreeg gewoon toegang tot de locatiegeschiedenis van voertuigen. Het systeem stelde kennelijk geen enkele vraag terug. Dat zegt meer over de architectuur van dit soort surveillance dan over de humor van individuele agenten. Als je bewakingssysteem ‘LMAO’ accepteert als juridische grondslag, dan heb je geen bewakingssysteem met controles. Dan heb je een zoekmachine met een politiesticker erop.
Flock zelf heeft inmiddels een draai gemaakt. Eind 2025 verving het bedrijf het vrije tekstveld, waarin agenten zelf hun reden konden invullen, door een keuzemenu met vooraf ingestelde overtredingscategorieën. Voortaan klik je dus een hokje aan in plaats van je innerlijke tiener de vrije loop te laten. Het is een verbetering, maar ook een stiekeme bekentenis: je vervangt geen invoerveld door een dropdownmenu als het oude systeem prima werkte.
De timing is daarbij opvallend. De maatregel kwam er pas nadat de EFF-analyse en de journalistieke berichtgeving het misbruik zichtbaar maakten. Dat patroon kent de techindustrie inmiddels uit zijn hoofd: eerst schalen, dan schande, dan pas schroeven aan de software. Privacy waakt blijkbaar pas als er reputatieschade dreigt. Voor de automobilist die al die tijd gefotografeerd werd, is dat een schrale troost.
Ook de betrokken politiekorpsen reageerden, al is het de vraag hoe stevig. Korpsen meldden interne onderzoeken en disciplinaire gesprekken met agenten nadat de ongepaste zoekredenen naar boven kwamen. Gesprekken, dus. Of zo'n babbel bij de koffieautomaat iets verandert aan de cultuur waarin dit kon gebeuren, mag je betwijfelen. Systemen die niemand controleert, nodigen uit tot precies dit gedrag, en een vermanend gesprek verandert het systeem niet.
Waarom dit ook jou aangaat
Je zou kunnen denken: Amerikaans probleem, niet het mijne. Maar kentekenherkenning is allang geen Amerikaanse specialiteit meer. Ook in Nederland en de rest van Europa hangen steeds meer camera's die kentekens registreren, van trajectcontroles tot politiecamera's die realtime checken tegen databases. De belofte is overal dezelfde: het dient de verkeersveiligheid en de opsporing, en er zijn strenge regels voor wie wanneer mag zoeken.
Het Flock-verhaal laat zien wat die belofte waard is zonder actieve handhaving. De techniek werkte precies zoals bedoeld. De camera's deden hun werk, de database functioneerde, de zoekinterface was uitstekend. Alleen het menselijk en bestuurlijk laagje eromheen, het deel dat moet voorkomen dat iemand uit verveling duizenden medeburgers scant, dat ontbrak. En dat is geen bug in de software. Dat is een keuze van degenen die het systeem inkochten en inzetten zonder er serieus naar te kijken.
De les voor iedereen die zich druk maakt over de groeiende cameradekking langs onze wegen is daarmee helder. Vraag niet alleen wat een systeem kan, maar wie er controleert wie de knoppen indrukt, en wat er gebeurt als iemand ‘LOL’ intypt. Bij Flock was het antwoord lange tijd: niets. Helemaal niets. En dat is geen grap, ook al werd hij zo gelogd.