Er zijn plekken op aarde waar een oude auto gewoon oud vuil is, en er is Californië, waar hij voortaan cultureel erfgoed mag heten.
Gouverneur Gavin Newsom heeft Senaatswet 1392 ondertekend, en daarmee krijgen geregistreerde collectorauto's in de Golden State een smogvrijstelling. Vanaf 1 januari 2028 geldt die voor auto's van vóór 1981, zo meldt Road and Track. Voor wie ooit een koperkleurige Alfa of een keurige W123 langs de Pacific Coast Highway zag kruipen, is dit meer dan regelgeving. Het is een erkenning.
De vrijstelling beschermt volgens Newsom een belangrijk deel van de Californische cultuur. Dat klinkt groots, maar wie de staat kent weet dat het klopt. Nergens ter wereld is het autolandschap zo verweven met de identiteit van een regio: van de surfbussen in Malibu tot de lowriders in Los Angeles en de sportwagens die elke zondagochtend naar Cars and Coffee rijden. Newsom koppelt de wet dan ook expliciet aan cultureel erfgoed en het behoud van historische auto's.
Wat de smogvrijstelling precies regelt
De wet geeft bepaalde klassieke auto's een vrijstelling van de smogtests, schrijft The Drive. Collector cars worden daarmee toegevoegd aan de categorieën die al zonder test door het leven mochten. Wie nu een auto van vóór 1976 bezit, hoeft overigens niets te vrezen: die auto's houden hun bestaande smogvrijstelling, de nieuwe beperkingen veranderen daar niets aan.
Er kleven wel voorwaarden aan de gunst. De vrijstelling vereist dat een auto is verzekerd als collectorauto, of dat de eigenaar aantoont dat er maximaal 1.000 mijl per jaar mee wordt gereden. Dat is omgerekend zo'n 1.600 kilometer, grofweg twee keer van Amsterdam naar de Provence. Met andere woorden: de regeling is bedoeld voor auto's die worden gekoesterd, niet voor wie zijn verroeste daily driver uit 1980 wil doordrukken.
De regeling breidt bovendien jaarlijks uit. De gefaseerde invoering start op 1 januari 2028 met auto's van vóór 1981, en de laatste fase begint op 1 januari 2033, met een grens bij modeljaar 1986. Zo groeit de vrijstelling rustig mee met het vergrijzende wagenpark, een beetje zoals een goede wijn die elk jaar een nieuwe jaargang toelaat.
Acht jaar lobbyen voor de smogvrijstelling
Achter zulke wetten zitten altijd mensen met geduld. Mike Frankovich, een van de drijvende krachten achter de campagne, zegt dat hij bijna acht jaar aan de wet heeft gewerkt. Acht jaar. Zoveel tijd stak Mercedes ooit in de ontwikkeling van een hele modelgeneratie. In Sacramento, de politieke hoofdstad van Californië, gaat het kennelijk niet sneller dan in Stuttgart.
De steun van Jay Leno heeft ongetwijfeld geholpen. De televisielegende en verzamelaar van wereldfaam prijst Newsom omdat hij de wetgeving voor klassiek auto-erfgoed bleef steunen. Leno noemt het volgens Road and Track uitzonderlijk dat de gouverneur zich bleef inzetten. Volgens Carbuzz beschermt SB 1392 daarmee het klassieke auto-erfgoed van Californië, en wie zou het beter kunnen beoordelen dan een man met een garage ter grootte van een vliegtuighangar?
Ook senator Dave Cortese, die de wet indiende, verdedigde het ontwerp met de woorden die ertoe doen in een staat waar schone lucht heilig is. Californië kan volgens Cortese schone lucht combineren met de erkenning van auto-erfgoed. Hij noemt de vrijstelling zorgvuldig beperkt en gericht op behouden voertuigen. En eerlijk is eerlijk: een klassieker die minder dan 1.600 kilometer per jaar rijdt, vervuilt nauwelijks meer dan een barbecue op de Fourth of July.
Dat laatste is de strekking van dit hele verhaal. De auto uit het smogtijdperk, de jaren zeventig en tachtig, was decennialang het zwarte schaap van de milieudiscussie. Te log, te dorstig, te smerig. Maar dezelfde auto is tegelijk het tijdsdocument van een generatie ingenieurs die met carburateurs en contactpuntjes wonderen verrichtten. Wie zo'n machine in originele staat houdt, bewaart een stuk techniekgeschiedenis dat in geen museum zo goed tot zijn recht komt als op de weg.
Californië begrijpt dat nu officieel. En ergens in Burbank lacht een man met honderden auto's en een denim overhemd waarschijnlijk even tevreden.