De Porsche 959 was tien jaar te vroeg voor de wereld waarin hij verscheen — en de wereld heeft daar nooit volledig van hersteld. De Porsche 959 is een Duits
supercar dat Porsche in 1986 introduceerde als het technisch meest geavanceerde voertuig dat ooit in seriematige productie was gebracht — en dat bewijs leverde dat een auto tegelijk het snelste, het veiligste en het meest technologisch ambitieuze kon zijn zonder één van die eigenschappen te compromitteren.
De 959 had vierwielaandrijving met variabele koppelverdeling, dubbele turbolaadcompressoren met variabele druk, een magnesium-aluminium motor, Kevlar-carrosserie en een rijcomputersysteem dat tien jaar later nog steeds als referentie gold. In 1986. Niet in 1996. In 1986.
Hoe de Porsche 959 ontstond
De 959 begon als een Groep B-racewagen — Porsche wilde deelnemen aan het World Rally Championship en de 24 uur van Le Mans met een auto die de meest extreme technologie van zijn tijd combineerde. De FIA vereiste homologatie — een minimumaantal straatversies om de racewagen te kwalificeren voor competitie. Porsche besloot de straatversie niet als bijvangst te behandelen maar als doel op zich — de homologatiespecial werd het meest ambitieuze project in de geschiedenis van het merk.
Ferdinand Piëch — op dat moment technisch directeur bij Audi maar nauw betrokken bij de Porsche-familie — had de architectonische visie voor de 959 mede geïnspireerd. Helmuth Bott, Porsche's hoofd engineering, leidde het project. Het budget was vrijwel onbeperkt. De tijdslijn was krap. Het resultaat was een auto die elke engineeringsconventie van zijn tijd uitdaagde.
Wat de Porsche 959 bijzonder maakt
De 959 had een 2,85-liter zescilinder boxermotor met twee turbolaadcompressoren die sequentieel werkten — de eerste turbo laadde op bij lage toeren voor directe respons, de tweede turbo nam over bij hogere toeren voor maximaal vermogen. Het resultaat was 450 pk zonder de turbolag die alle andere turbomotoren van die periode kenmerkten. Dat sequentiële turbosysteem was in 1986 niet alleen nieuw voor Porsche — het was nieuw voor de auto-industrie.
Het vierwielaandrijfsysteem — PSK, Porsche-Steuer-Kupplung — verdeelde het koppel continu en variabel tussen voor- en achteras via een computergestuurd koppelingsmechanisme. De verdeling varieerde van nul tot honderd procent naar de achteras afhankelijk van rijomstandigheden, rijmodus en individuele wieltractie.
Zes rijmodi waren beschikbaar — van volledig droog asfalt tot extreme off-road. De computer nam beslissingen op een tijdschaal die menselijke reflexen niet konden evenaren. In 1986.
De carrosserie was deels van Kevlar en glasvezel — materialen die in de luchtvaart waren bewezen maar in een seriematige productieauto praktisch ongebruikt waren. De 959 woog 1.450 kilo ondanks zijn complexiteit — een prestatie die zijn tijdgenoten niet konden evenaren.
De Porsche 959 in cijfers
Geproduceerd van 1986 tot 1988.
Totale productie: 292 exemplaren — inclusief de 959 Sport, de lichtgewicht racewagen-variant met 515 pk en een gewicht van 1.100 kilo, waarvan slechts 29 exemplaren werden gebouwd.
Originele verkoopprijs: circa 420.000 DM — meer dan drie keer de prijs van een Ferrari Testarossa van hetzelfde jaar.
Huidige marktwaarde: tussen de 1,5 en 3,5 miljoen euro voor een goede rijdende 959 — Sport richting het vijfvoudige.
Interessante weetjes over de Porsche 959
- Bill Gates kocht een Porsche 959 in 1988 — en kon hem jarenlang niet legaal in de Verenigde Staten rijden. De 959 voldeed niet aan de Amerikaanse DOT- en EPA-vereisten, en Porsche had geen homologatie aangevraagd vanwege de beperkte productie. Gates' 959 stond jaren in een Amerikaans douane-opslagmagazijn terwijl zijn advocaten vochten voor toestemming om hem te importeren. In 1999 werd de Show or Display-wet aangenomen door het Amerikaanse Congres — deels als gevolg van lobbying door verzamelaars van zeldzame auto's. Gates kon eindelijk zijn 959 ophalen. De wet bestaat nog steeds en wordt gebruikt door importeurs van zeldzame buitenlandse voertuigen.
- De Porsche 959 won de Dakar Rally in 1986 — eerste en tweede positie, bestuurd door René Metge en Jacky Ickx. De Dakar is de meest extreme rallywedstrijd ter wereld. De 959 won hem in zijn eerste poging. Dat een straatversie-gebaseerde auto de Dakar won is een prestatie die sindsdien niet is herhaald door een vergelijkbaar voertuig.
- De 959 Sport — de lichtgewicht variant — had geen airconditioning, geen radio en geen achterste spoiler. Het gewicht dat die componenten zouden toevoegen was onaanvaardbaar voor Porsche's engineers. De 959 Sport woog 350 kilo minder dan de standaard 959 en had 65 pk meer. Die combinatie resulteerde in een vermogen-gewichtverhouding die vergelijkbaar was met een Formule 3-auto van hetzelfde jaar.
- Ayrton Senna bezat een Porsche 959. Hij reed hem op de openbare weg in Europa. Senna had de Nürburgring-ervaring en de rijvaardigheid om de 959's volledige capaciteit te begrijpen. Of hij dat deed is niet gedocumenteerd. Dat hij de auto koos zegt genoeg over zijn oordeel over wat de 959 was.
Wat AutoInsider vindt van de Porsche 959
De 959 is het meest invloedrijke voertuig in de geschiedenis van de performanceauto — een stelling die AutoInsider met overtuiging verdedigt. Niet het snelste, niet het krachtigste en niet het zeldzaamste. Maar het meest invloedrijke — in de zin dat vrijwel elke technologie die vandaag als standaard wordt beschouwd in een moderne supercar in 1986 al aanwezig was in de 959.
Variabele turbodruk — de 959 had het. Sequentieel turboladen — de 959 had het. Variabele vierwielaandrijving met computergestuurde koppelverdeling — de 959 had het. Adaptieve rijmodi — de 959 had ze. Kevlar-carrosserie — de 959 had hem. De technologie die Ferrari, Lamborghini en McLaren in de jaren negentig en 2000 introduceerden als innovaties had Porsche al in 1986 in productie. Dat is een voorsprong die tien jaar omvatte en die de auto-industrie pas volledig heeft ingehaald in de 2010s.
Wat AutoInsider ook eerlijk benoemt: de 959 is geen eenvoudige auto om te rijden op zijn volledige capaciteit. De sequentiële turbo geeft een karakter dat anders is dan een moderne auto — de opbouw van vermogen is niet lineair maar stapsgewijs, wat anticipatie vereist van de bestuurder. Het vierwielaandrijfsysteem is in moderne ogen gelimiteerd in zijn snelheid van reageren vergeleken met huidige systemen. En de 959 heeft het gewicht van een auto die geen compromissen heeft gesloten in zijn technologische ambities — 1.450 kilo is voor een auto van dit formaat in 1986 uitzonderlijk licht maar in 2024 voelbaar.
Die observaties zijn geen kritiek op de 959. Ze zijn de context voor wat hij is: een auto gebouwd in 1986 die tien jaar engineering-vooruitgang in één model heeft samengevat. De 959 is het bewijs dat Porsche, als het de vrijheid en het budget heeft, de rest van de industrie een decennium voor kan zijn. Dat is een compliment zonder voorbehoud.
In het kort — Porsche 959
Definitie
De technisch meest ambitieuze auto van zijn tijd: sequentieel turboladen, variabele vierwielaandrijving, Kevlar-carrosserie en 450 pk in 1986, tien jaar voordat de industrie begreep wat Porsche had gebouwd.
Gebouwd
1986–1988, 292 exemplaren inclusief 29 Sport-versies.
Vanafprijs destijds
Circa 420.000 DM in 1986, nu tussen €1,5 en €3,5 miljoen, Sport significant hoger.
Wat je echt moet weten
Bill Gates' 959 stond jaren in een Amerikaans douane-opslagmagazijn omdat hij niet legaal kon worden geïmporteerd. Zijn lobbying hielp een wet te creëren die zeldzame buitenlandse auto's toestond in de VS. De 959 veranderde niet alleen de technologie. Hij veranderde de wetgeving.